Stan obecny i przyszłość przemysłu chemicznego - w Rosji oraz krajach Europy Centralnej i Wschodniej
Pod koniec kwietnia 2002 r. odbyła się w Budapeszcie druga międzynarodowa konferencja zorganizowana przez Global Business Forum, w całości poświęcona aktualnej sytuacji w przemyśle chemicznym w krajach byłej WNP oraz Europy Centralnej i Wschodniej. Wzięło w niej udział około 200 przedstawicieli różnych firm chemicznych i instytucji finansowych z Europy i Japonii. Firmę Chemiczną Dwory reprezentował dr Wiesław Ziembla, dyrektor Działu Planowania Strategicznego. Pierwszą część naszej relacji wypełniły najważniejsze zagadnienia omawiane w trakcie konferencji oraz prognozy dla przemysłu chemicznego na najbliższy okres. Druga dotyczy aktualnej sytuacji przemysłu chemicznego w Rosji, ze szczególnym uwzględnieniem procesów integracji i inwestycji firm rosyjskich w Europie Centralnej i Wschodniej.
dr Wiesław Ziembla
- W minionym roku w Rosji zanotowano 14,3 proc. wzrost produkcji chemicznej - mówi dr W. Ziembla. - W petrochemii wzrost był wyższy, czego najlepszym dowodem jest zwiększenie produkcji tworzyw sztucznych o 16,1 proc. w stosunku do 1999 r. Największe tempo wzrostu zanotowały PET* - 30,8 proc. i polistyren - 34,1 proc. Produkcja etylenu wzrosła o 16,6 proc. Nadal jednak dwie spośród 9 piroliz nie pracowały w ogóle. Propylen, oprócz piroliz produkowany był w rafinerii moskiewskiej. Wytwarzanie butadienu było ograniczone, ponieważ większość piroliz pracowała na lekkim wsadzie - gazie płynnym i kondensatach. W sektorach, które nas najbardziej interesują tj. tworzywa styrenowe i kauczuki - w ostatnim roku nastąpiły duże zmiany.
Polistyreny są jedynymi tworzywami z grupy podstawowych tworzyw termoplastycznych masowo importowanych do Rosji. Produkcja w 2000 r. wzrosła o 30,8 proc w stosunku do 1999 r. i osiągnęła poziom 90,5 tys. ton, w tym około 22 tys. ton EPS. Potrzeby rynkowe uzupełniane były importem, który stanowił 79,5 tys. ton. Struktura geograficzna importu wygląda następująco: Niemcy i Korea - po 18 tys. ton, Ukraina - 15,5 tys. ton, Węgry - 7 tys. ton, Belgia - 6,8 tys. ton, Finlandia - 6,7 tys. ton.
Eksport rosyjski polistyrenu sięgnął w 2000 r. 5,6 tys. ton, co oznacza, że zużycie wewnętrzne wyniosło w 2000 r. 164,4 tys. ton. Produkcja polistyrenu w Rosji prowadzona jest w czterech fabrykach (Salavat - Baszkiria, Uzlova - Tuła, Omsk, Angarsk k. Irkucka) w ilości łącznej 90 470 t.
Jednym z głównych dostawców PS do Rosji są firmy globalne Dow Chemicals i EniChem z instalacji węgierskich.
Jeśli chodzi o produkcję kauczuków syntetycznych wyniosła ona 837 tys. ton i była o 13,7 proc. wyższa niż w 1999 r. Produkowano głównie kauczuki styrenowo-butadienowe, polibutadienowe (BR) i polizoprenowe (IR).
Podczas konferencji zwrócono szczególną uwagę na procesy restrukturyzacji w przemyśle petrochemicznym w Rosji.
- Zjawiskiem charakterystycznym od paru lat jest tu tworzenie dużych, zintegrowanych pionowo struktur przemysłowych. Procesy te inicjowane są przez firmy z branży naftowej i gazu ziemnego (np. Gazprom, Łukoil) oraz federacyjne centrale handlowe Yukos, Interkhimprom). W ostatnim roku zaobserwowano również procesy konsolidacji produkcji wybranych wyrobów. Zjawiska te objęły, za sprawą niezwykle prężnie rozwijającej się grupy kapitałowej SIBUR (Siberian - Ural Petrochemical and Gas Company), produkcję kauczuków i opon. W jednej grupie kapitałowej znalazły się następujące fabryki kauczuków syntetycznych: Voronezhsintezkauchuk, Kauchuk in Sterlitamak, Krasnoyarsk Synthetic Rubber Plant, Nizhnekamskneftekhim, Omsk Tyre Works, Yaroslaw Tyre Works i wiele innych mniejszych fabryk opon - relacjonuje dr Ziembla.
Jednym z mocnych punktów konferencji była prezentacja holdingu SIBUR - największej obecnie firmy petrochemicznej w Rosji. Przedstawiona została historia i plany strategiczne jednego z największych przedsięwzięć kapitałowych w tym regionie w ostatnich latach.
- SIBUR, którego strategicznym inwestorem jest Gazprom, dokonał w ubiegłym roku integracji rosyjskiego przemysłu chemicznego na niespotykaną dotąd skalę, skupiając kilkanaście fabryk chemicznych, zlokalizowanych w całej Rosji, chociaż nazwa firmy i jej logo nawiązuje do Syberii i Uralu - mówi dr W. Ziembla.
- SIBUR do czasu prywatyzacji w 1998 r. był jedną z wielu firm chemicznych w Rosji. W tym okresie rozpoczął bliską współpracę z Gazpromem i dał się poznać jako organizacja prężna, zdolna do integracji znacznej części rosyjskiego przemysłu petrochemicznego, tworzyw i kauczuków. Uznanie Gazpromu zdobyła strategia ograniczenia sprzedaży surowych gazów LNG (mieszanina propanu i butanu) na rzecz produktów petrochemicznych z nich uzyskiwanych. Po przejęciu większościowego pakietu akcji przez Gazprom, SIBUR rozpoczął akwizycje całych kompleksów petrochemicznych w Rosji Centralnej i Zachodniej Syberii, a także poza granicami Rosji. Przejął m.in. BorsodChem i posiada znaczny pakiet w TVK. Obecna struktura produkcyjna grupy SIBUR wygląda następująco: kauczuki i opony - 46 proc. (udział w przychodach), chemikalia organiczne - 21 proc., gazy płynne - 15 proc., PE, PP, PS - 11 proc., MTBE - 4 proc., nawozy mineralne - 3 proc.
Strategia firmy zakłada dalszą ekspansję zarówno w Rosji jak i Europie Centralnej i Wschodniej, która powinna pozwolić na pełną integrację od surowców petrochemicznych, pozyskiwanych podczas wydobycia gazu (LNG) po przetworzone produkty chemiczne. Strategia ta zakłada, że średnia cena sprzedawanych towarów wzrośnie do 700 USD/t, przerób sięgnie 18 mln ton surowców, obroty firmy wzrosną do 12 mld USD, a na 2004 r. planowany jest debiut na giełdzie nowojorskiej.
W trakcie konferencji podsumowano ponadto ubiegłoroczne działania inwestorów rosyjskich jako naturalną konsekwencję splotu czynników rynkowych oraz sytuacji strategicznej firm rosyjskich.
- Vadim Mitroshin - analityk CS First Boston z Moskwy - w swoim wystąpieniu podkreślił, że firmy rosyjskie są głównymi dostawcami surowców energetycznych dla regionu, w dużej mierze dzięki rozbudowanej sieci rurociągów ropy i gazu ze wschodu na zachód - relacjonuje dyrektor Ziembla.
- Z kolei firmy chemiczne w Europie Centralnej i Wschodniej dostarczały przez wiele lat produkty chemiczne na rynek rosyjski, więc są tam doskonale znane. Dodatkowo Europa Centralna jest regionem charakteryzującym się wysokim tempem wzrostu, stąd firmy chemiczne na Węgrzech i w innych krajach EC najlepiej nadają się do realizacji strategii integracji pionowej i uzupełnienia oferty o produkty o wyższej wartości dodanej. Należy również wskazać na stosunkowo niską kapitalizację spółek z branży chemicznej w regionie i niskie notowania w ostatnim okresie. Dla przykładu wskaźniki P/E dla głównych firm chemicznych na giełdach europejskich oscylują wokół 11-12, a dla BorsodCHem zaledwie 3. Według oceny CS First Boston wartość giełdowa spółek BorsodChem i TVK była ponad dwa razy niższa niż fair value. Przy najwyższym historycznie poziomie generacji gotówki przez główne firmy rosyjskie z sektora ropy i gazu w 2000 r. na poziomie ok. 18 mld USD, europejskie firmy chemiczne były bardzo łatwe do przejęcia. Strategia zastosowana przez Gazprom SIBUR powiodła się w pełni w przypadku BorsodChem. Należy zaznaczyć, że wcześniej przejęte zostały firmy ukraińskie (m.in. prowadzące pirolizy i produkcje olefin: Oriana - przez Łukoil, a Lisichansk przez Ryazan Refinery), bułgarskie (m.in. kompleks rafineryjno-petrochemiczny Neftochim Burgas) i rumuńskie (m.in. Petrotel przez Łukoil). Zdaniem analityków banku, procesy integracji sektora naftowego i petrochemicznego w Europie Centralnej i Wschodniej kontynuowane będą przez firmy rosyjskie także w przyszłości.
*Objaśnienia skrótów użytych w tekście:
PET - tworzywa poliestrowe. EPS - polistyren do spieniania. PS - polistyren
PP - polipropylen. PE - polietylen. MTBE - metyl, tert, butyl, eter. P/E - cena / zysk netto
|
Русский • Deutsch
Dodaj
firmę
